ONDER ONGELOVIGEN

Het aantal ongelovigen in de wereld groeit; religieuze agressie tegen hen ook. Zij riskeren discriminatie, geweld, gevangenis of zelfs de dood. In de documentaire ‘Onder Ongelovigen’ geven Boris van der Ham, voorzitter van het Humanistisch Verbond en documentairemaker Dorothée Forma deze vaak vergeten groep een gezicht.

HUMAN

Human maakt programma’s die het hart raken en om het hoofd vragen. Wars van populisme, onnadenkendheid en effectbejag. Human streeft naar betrokkenheid en duurzaamheid in zijn relaties en producten. Daarbij beperkt Human zich tot waar hij goed in is: documentaire, drama en debat.

Human is een van de zeven levensbeschouwelijke omroepen zonder leden. Human is de enige niet-religieuze en vertegenwoordigt het humanisme in Nederland. Vanaf 2016 gaan wij als aspirant-omroep deel uitmaken van de publieke omroep

PROGRAMMA'S

2DOC
Onder de noemer 2doc zijn op Nederland 2 voortaan wekelijks boeiende documentaires te bewonderen, o.a. deze documentaires van Human.
A
ARGOS TV MEDIALOGICA
De gezamenlijke multimediale onderzoeksjournalistieke redactie van Human en VPRO
B
BRAINWASH
Hét festival dat verdieping en vernieuwing biedt door middel van literatuur, filosofie, film, comedy, theater, wetenschap en muziek.
D
DE VLOER OP
Improvisatie door topacteurs.
DE VLOER OP JR.
Onvoorbereid krijgen jonge acteurs een opdracht, samen improviseren zij een verhaal.
DE VOLMAAKTE MENS
Een zoektocht naar de toekomst van onze soort
DUIVELSE DILEMMA'S
In 'Duivelse Dilemma's' zetten prominente Nederlandse filmmakers in korte films hun personages voor een keuze tussen kwaden.
DURF TE DENKEN
Wat is vandaag de dag de waarde en relevantie van het humanistische gedachtegoed?
DUS IK BEN
Wat maakt wie we zijn?
DUS IK BEN JR.
Zesdelig filosofieprogramma voor mensen vanaf 9 jaar
F
FILMLAB
Eindexamenfilms van de Nederlandse Film en Televisie Academie
HET FILOSOFISCH KWINTET
Clairy Polak en Ad Verbrugge gaan met telkens drie gasten op zoek naar antwoorden
FRESCO'S PARADIJS
Louise Fresco reist af naar..
G
G8 VAN DE FILOSOFIE
18 april zal de Beurs van Berlage worden omgetoverd tot een broedplaats van ideeën.
H
HOLLAND DOC
Documentaire portal van de publieke omroep
HUMAN DOC
Een ontdekkingstocht naar wat nog niet is opgemerkt, naar wat er gebeurt als de dagbladjournalistiek en actualiteitenprogramma’s alweer naar andere brandhaarden vertrokken zijn.
I
IMAGINE FILM FESTIVAL
Human op het Imagine Film Festival
K
KEEP ON STEPPIN'
Marjoleine Boonstra ontmoet mensen die een oorlog hebben meegemaakt, een overstroming of iets anders dat hun leven op z’n kop heeft gezet.
L
LIEFDE GAAT DOOR DE MAAG
Zoektocht naar de betekenis van het spreekwoord Liefde gaat door de maag.
LIFE IS BEAUTIFUL
De edelsteentjes van Erasmus
M
MAG HET LICHT AAN FESTIVAL
Hèt zomerse festival voor idealisten en wereldverbeteraars!
DE MAGIE VAN KUNST
Serie documentaires gemaakt door gerenommeerde filmmakers in samenwerking met even vermaarde kunstenaars.
DE MAGIE VAN WETENSCHAP
Zeven markante wetenschappers over passie, verwondering, eigenzinnigheid, vakmanschap en doorzettingsvermogen.
MEDIALOGICA
De gezamenlijke multimediale onderzoeksjournalistieke redactie van Human en VPRO
MENSJESRECHTEN
In Mensjesrechten staan de rechten van kinderen en tieners centraal.
MOORDVERHALEN
In elke aflevering van Moordverhalen - geregisseerd door Michiel van Erp - komt een spraakmakend Nederlands misdrijf aan de orde.
N
DE NACHTMERRIE VAN INA POST
Reconstructie van een bekentenis
O
OBA LIVE
OBA Live: over cultuur, politiek, moraal en wetenschap
P
PINEL : le dispositif est prorogé jusqu’en 2024
PROFIEL
Levensverhalen van Nederlandse erflaters Bekende Nederlander of anonieme held, van na 1945.
HET PROCES WILDERS
Een documentair drieluik over het spanningsveld tussen de vrijheid van meningsuiting en discriminatie.
T
TELEFILM
Nederlandse speelfilms speciaal gemaakt voor de publieke omroep
V
DE VLOER OP
Improvisatie door top-acteurs
DE VLOER OP JR
Onvoorbereid krijgen jonge acteurs een opdracht, samen improviseren ze een verhaal
DE VOLMAAKTE MENS
Een zoektocht naar de toekomst van onze soort
W
WERELDHUMANISMEDAG
Op Wereldhumanismedag, 21 juni, vieren humanisten wereldwijd de vrijheid van mensen om zelf vorm en betekenis te geven aan het leven. Durf te denken, durf te doen!

MAAND VAN HUMAN

Abonneer je nu op de Maand van Human

deel
DE WAT?
De Maand van Human brengt jou een selectie van het beste dat ons per maand op het puntje van ons stoel houdt. Nieuws, columns, boeken, films, audio en meer. Om te informeren, maar ook vooral om te inspireren.

VIND IK DIT LEUK?
Probeer het uit! Lees hier de editie van afgelopen maand.

HOE SCHRIJF IK MIJ IN?
Vul hieronder jouw e-mailadres in om je in te schrijven.

ARYAM NAMAZIE
28 augustus 2015
"Ik ben politiek activist, campagnevoerder en blogger. Ik ben actief als woordvoerder voor Fitnah - Movement for Women's Liberation, Equal Rights Now, One Law for All Campaign against Sharia Law in Britain en de Council of Ex-Muslims of Britain.

NAHLA MAHMOUD
27 augustus 2015
"Ik ben mensenrechtenactivist en milieuonderzoeker en afkomstig uit Soedan. In mijn tienerjaren zwoor ik de islam af. Later werd ik woordvoerder voor de Council of Ex-Muslims of Britain.

BORIS VAN DER HAM
24 augustus 2015
"Ik ben voorzitter van het Humanistisch Verbond. Ik ben geboren in Amsterdam, opgegroeid in Nieuwkoop, in het Groene Hart van Holland. Al vroeg was ik zeer maatschappelijk betrokken."

RAMIN FORGHANI
24 augustus 2015
"In juni 2012 studeerde ik in Iran af als civiel ingenieur. In september van dat jaar begon ik aan de ingenieursopleiding Milieutechniek aan de Universiteit van Strathclyde in het Verenigd Koninkrijk.

ELIZABETH O'CASEY
24 augustus 2015
“Ik ben het hoofd van afvaardiging die de Internationale Humanistische en Ethische Unie (IHEU) heeft binnen het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties.

HET RECHT OP AFVALLIGHEID
17 december 2015
2015 was een gevaarlijk jaar voor de ‘ongelovigen’. Dat laat het ‘Freedom of Thought Report’ zien dat de internationale humanisten vandaag publiceren. ‘Ongelovigen’ hebben niet alleen te vrezen voor overheden, maar steeds vaker voor mede-burgers.

'MIJN FAMILIE WILDE ME VERMOORDEN'
17 december 2015
Pakistaanse ex-moslima: ‘Mijn familie wilde me vermoorden.’

HUMANOPOLY
14 december 2015
In dit spel kun je vrijheidsfiches winnen of verliezen.

'HET SOLLICITATIE- GESPREK GING OVER MIJN GELOOF’
22 september 2015
In Argentinië is het sinds de verkiezing van paus Franciscus not done om ongelovig te zijn. Het roept bij jurist Oscar Martínez herinneringen op aan het verleden. Journalist Peter Scheffer doet verslag vanuit het Latijns-Amerikaanse land.

DE ATHEÏST KRIJGT NET ZO GOED STOKSLAGEN
3 september 2015
Individuele vrijheid is geen westers exportproduct dat schaamtevol moet worden gerelativeerd; het is een universeel en kwetsbaar streven dat gezien en beschermd moet worden, schrijft Boris van der Ham in een opiniestuk in NRC.

‘DAT REBELSE ZAT ALTIJD IN MIJ’
28 augustus 2015
Een glazige blik is wat je op zijn best kunt verwachten als je in Afrika bezuiden de Sahara verklaart atheïst of humanist te zijn. Menigeen weet er niet wat het inhoudt. Of denkt dat atheïsten de duivel aanbidden. Journalist Femke van Zeijl doet verslag vanuit haar standplaats Nigeria.

'DOOR 9/11 KWAM IK UIT DE KAST ALS ATHEÏST'
28 augustus 2015
Atheïst zijn in de VS staat garant voor controverse. Ook Seth Andrews ervaart dat. In 2008 kwam hij uit voor zijn atheïsme en dat kostte hem zijn relatie met zijn directe familie. ‘Mijn ouders zijn getraumatiseerd en zien het als hun falen.’

WAAR IS SALAH?
28 augustus 2015
Journalist Eva Ludemann volgt al geruime tijd vrijdenkers in het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Via social media heeft ze contact met tientallen mannen en vrouwen die hun onvrede uiten over het gebrek aan vrijheid van geweten. Sinds de Arabische revoluties is vooral online niets meer taboe. Maar taboes bespreken, het blijft riskant.

PREMIÈRE EN DEBAT ONDER ONGELOVIGEN
Esther Wit , 24 augustus 2015

ONDER ONGELOVIGEN
De politiek moet ongelovigen wereldwijd actiever steunen en links-liberalen mogen zich feller uitspreken tegen onderdrukking en vóór individuele vrijheid. Dat waren de conclusies uit het debat na de première van de 2Doc Onder Ongelovigen op 31 augustus 2015 in een uitverkochte De Balie. Esther Wit doet verslag.

deel
‘JE VINDT ATHEÏSTEN NIET IN DE GOUDEN GIDS’
Filmmaakster Dorothee Forma en Boris van der Ham, voorzitter van het Humanistisch Verbond, geven met deze film een vergeten groep een gezicht. "Ik heb vooral gezien hoeveel ongelovigen er eigenlijk zijn, en hoe raar hun leven moet zijn", zegt Forma in een eerste reactie tegen gespreksleider Bahram Sadeghi.

Ziekte van het atheïsme
Alexandra Valkenburg, hoofd afdeling mensenrechten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (panellid naast Boris van der Ham en SP Europarlementariër Dennis de Jong) beaamt dat. “Het is een schok te zien hoe negatief atheïsten worden bejegend. Vooral de persoonlijke verhalen in de documentaire. Zoals het verhaal van de atheïstische jongen van wie de ouders bang zijn dat hij kinderen krijgt, omdat hij dan ‘de ziekte van het atheïsme doorgeeft’.”

De vrijheid van geloofsovertuiging is een kernpunt in het Nederlands buitenlands beleid. Maar er is nauwelijks zicht op de groep ongelovigen, vertelt Valkenburg. Het Ministerie van BuZa maakt gebruik van The Freedom of Thought Report. Een rapport dat de internationale humanistische gemeenschap elke jaar samenstelt. Veel andere bronnen zijn er niet.

Gouden Gids
Volgens Van der Ham gaat er iets mis in ons buitenlandbeleid. In mensenrechtenrapportages wordt vrijheid van levensbeschouwing genoemd, maar zijn de gesprekspartner de pastor en de imam, niet de ongelovige. Ambassades mogen scherper naar vrijdenkers zoeken, ze zijn nu erg passief. "Je vindt atheïsten niet in de Gouden Gids, maar ze zijn er wel degelijk."

Emancipatiestrijd
Deze onzichtbaarheid maakt het volgens De Jong moeilijk voor deze groep op te komen. “Christenen, hindoes, moslims, die hebben we wel in beeld. Dat ongelovigen in een minderheidspositie verkeren zie je niet. Het doet me sterk denken aan de emancipatiestrijd rond homoseksualiteit. Ook daar zijn cijfers moeilijk te krijgen omdat veel mensen er niet voor uitkomen.“ Helaas is ook het Europees Parlement vooral gericht op christelijke minderheden, denkt De Jong. “Dat er nu rapporten over ongelovigen verschijnen is nodig. Er mag meer evenwicht komen.”

Individuele vrijheid
Een van de sprekers in de documentaire had ferme kritiek op linkse en liberale politiek in Europa. In plaats van het secularisme en de individuele vrijheid te verdedigen, nemen ze de islam in bescherming. Hoe reageren de linkse en liberale politici hier op? Er is inderdaad angst is om discriminerend over te komen, aldus De Jong, maar zijn partij kun je dat niet echt verwijten. De SP stelde al in de jaren ’90 de problemen in de islam en binnen de moslimgemeenschap aan de orde. Ex-politicus (D66) Van der Ham herkent dat beeld.

Universeel
Het verlangen naar levensbeschouwelijke vrijheid is universeel. Ook dat zie je aan deze documentaire: mensen zoeken vrijheid. Van der Ham: “Vaak wordt een beetje paternalistisch gezegd dat mensen in islamitische landen er nog niet aan toe zijn, maar natuurlijk zijn ook daar atheïsten die voor hun vrijheid strijden.”

De politiek kan wel meer doen, zo vindt iemand uit de zaal. We hebben de 'verticale' vrijheid prima geregeld, maar de 'horizontale' vrijheid tussen burgers onderling veel minder. Waarom niet tegen een moskeebestuur zeggen dat levensbeschouwelijke vrijheid ook door hen verdedigd moet worden? Waarom vecht niemand ervoor?

Dat je het recht hebt om te geloven, anders te geloven of niet te geloven is binnen de moslimgemeenschap geen gemeengoed. Daarom kan de politiek wel degelijk in religieuze kwesties ingrijpen.

Vervolg: crowdfunding
Het Humanistisch Verbond en HUMAN starten een crowdfundingactie voor een internationaal journalistiek online platform voor ongelovigen. Zo willen ze de mensenrechtenschendingen van atheïsten, agnosten en humanisten onder de aandacht brengen.

Meer weten?
Er verschenen artikelen in het Parool, de Volkskrant, Trouw en NRC. Ook BNR Nieuwsradio en Dit is de Dag (Radio 1) besteedden aandacht aan de documentaire.